Via de European Smart Networks and Services Joint Undertaking (SNS JU) investeert de EU €116 miljoen in 6G-onderzoek. Tegelijkertijd lopen er meerdere Europese AI-regelingen die innovatie moeten versnellen. Op zichzelf lijken dit losse initiatieven, maar samen vertellen ze een breder verhaal. In een tijd van toenemende geopolitieke spanningen probeert Europa zijn digitale basis opnieuw op te bouwen. De inzet is duidelijk: minder afhankelijkheid van Amerikaanse en Aziatische technologie en meer controle over infrastructuur, standaarden en data.
▼
Europa investeert in digitale soevereiniteit
De €116 miljoen voor 6G-onderzoek gaat niet alleen over sneller internet. 6G vormt de volgende generatie digitale infrastructuur. Het bepaalt hoe data wordt verzonden, verwerkt en beveiligd. Wie die infrastructuur ontwerpt, bepaalt de regels van de data-economie.
Op korte termijn verandert er weinig. De huidige projecten zitten nog diep in de onderzoeksfase, wat betekent dat de gemiddelde consument er de komende maanden vrijwel niets van zal merken. Ook op de werkvloer bij bedrijven zullen processen niet van de ene op de andere dag kantelen.
Toch is dit geen reden om weg te kijken, want de strategische waarde is enorm. Infrastructuur stamp je immers niet in een kwartaaltje uit de grond. Dit zijn investeringen met een horizon van tien jaar of langer. Het is precies daar, in die verre toekomst, waar de echte winst wordt behaald.
Waarom Europa bouwt aan eigen AI
Naast 6G werkt Europa via drie belangrijke AI-regelingen aan een eigen innovatiestructuur. Het draait om een omgeving waarin technologie niet alleen wordt bedacht, maar ook echt kan opschalen. De focus ligt op de financiering van onderzoek en praktijkoplossingen, stevige ondersteuning voor startups en scale-ups om de concurrentie aan te kunnen, en het smeden van banden tussen wetenschap en bedrijfsleven. Hiermee bouwt het continent aan eigen kennis en standaarden, los van de grillen van de wereldmarkt.
Deze koers bepaalt of Europa in de toekomst nog zelf aan het stuur zit. Momenteel leunt het continent zwaar op Amerikaanse cloudproviders en modellen die getraind zijn op buitenlandse data. Dat brengt risico’s met zich mee. Data zit namelijk vol met onzichtbare culturele aannames en historische vooroordelen. Door te investeren in een eigen basis ontstaat ruimte om lokale datasets voorrang te geven, eigen prioriteiten te stellen en wetgeving direct te verweven met technologie. Zo zorgen we dat technologie aansluit bij onze eigen waarden, in plaats van dat we achter de feiten aanlopen.
Koers bepalen zonder revolutie
We moeten realistisch blijven. Een bedrag van €116 miljoen gaat de verhoudingen niet van de ene op de andere dag veranderen. Ook de drie nieuwe AI-regelingen zorgen er niet voor dat de machtsverhoudingen met de VS of Azië binnen een paar maanden volledig kantelen.
De impact van deze plannen glijdt geleidelijk door en wordt pas in de loop van jaren zichtbaar. Toch is de richting die nu wordt gekozen net zo belangrijk als de schaal van de investering. Door in te zetten op 6G en AI bouwt Europa aan een basis waarop de data-ontwikkeling van de toekomst kan rusten.
Voor Nederland liggen hier duidelijke kansen. Meer Europese infrastructuur en eigen programma’s betekenen simpelweg meer ruimte voor onze onderzoekers, startups en kennisinstellingen om aan te haken. Het zorgt er bovendien voor dat onze data vaker binnen Europese kaders wordt benut. Daarmee worden we minder afhankelijk van externe partijen en voorkomen we dat we blind varen op buitenlandse datasets die vol zitten met andermans vooroordelen.
Digitale soevereiniteit is dan ook geen loze kreet, maar een kwestie van volhouden. Deze nieuwe stappen zijn pas het begin. Het gaat er niet om of de wereld er morgen radicaal anders uitziet. Het gaat erom of Europa vandaag genoeg doet om over tien jaar nog zelf de koers te bepalen.