Steeds meer Nederlanders schakelen AI in voor financiële keuzes. Dat blijkt uit nieuw, internationaal onderzoek van bunq onder zevenduizend volwassenen. Maar liefst 55 procent vraagt een chatbot om advies en onder jongeren loopt dat zelfs op tot 76 procent. Opvallend: één op de drie zegt hierdoor in het afgelopen jaar geld te hebben bespaard. Wat betekent die verschuiving voor vertrouwen, gedrag en de rol van data in financiële beslissingen?
▼
Een adviseur in je broekzak
AI schuift al geruime tijd op van hulpmiddel naar adviseur. Waar het eerst vooral werd ingezet om werk efficiënter te maken, speelt het nu een rol in persoonlijke keuzes. Hoewel er twijfel bestaat over hoe blind mensen AI volgen, laat het onderzoek ook zien dat de technologie concrete waarde oplevert.
Een derde van de respondenten zegt dankzij AI meer grip te hebben op de eigen financiën. Daarnaast geeft één op de drie aan geld te hebben bespaard door AI. In de helft van de gevallen gaat het om bedragen tot vijfhonderd euro. Eén op de zes bespaarde zelfs meer dan duizend euro.
Eerlijker tegen een machine dan tegen een mens
De inzichten gaan verder dan alleen financiële winst. Zo zegt 30 procent van de respondenten eerlijker te zijn tegen AI over hun financiële situatie dan tegenover een mens. Vooral 25- tot 35-jarigen vallen op: bijna de helft van hen geeft aan open te zijn richting AI.
Psycholoog Barbara Nanninga verklaart dit vanuit de afstand die AI creëert:
“Praten met AI voelt als praten met een onbekende. Die afstand verlaagt de drempel om eerlijk te zijn, vooral bij gevoelige onderwerpen zoals geld.”
Tegelijk blijft er twijfel. 62 procent vindt advies van een mens nog altijd waardevoller. Dat zie je terug in gedrag: 42 procent dubbelcheckt AI-advies regelmatig.
Hoe AI financiële keuzes en data verandert
Volgens bunq gebruiken mensen AI doelgericht. Ze vergelijken opties, stellen vervolgvragen en toetsen hun keuzes. AI fungeert daarbij niet als eindbeslisser, maar als hulpmiddel dat helpt om sneller tot een besluit te komen. Daarmee wordt AI een directe factor in financiële keuzes.
Die verschuiving heeft gevolgen voor data en marktonderzoek. Hoewel mensen nog steeds waarde hechten aan menselijk advies, is de AI-chatbot steeds vaker het eerste aanspreekpunt. Vertrouwen verandert. Niet alleen merken en banken spelen een rol, maar ook technologie zelf. Tegelijk verandert besluitvorming. Keuzes ontstaan steeds vaker in interactie met AI, waardoor traditionele klantreizen niet meer het volledige beeld geven.
Ook ontstaat er een nieuwe laag in data. Het gaat niet alleen om wat mensen doen, maar ook om wat ze aan AI vragen en hoe ze antwoorden gebruiken. Voor data- en insightsprofessionals ligt hier een duidelijke opdracht:
- Begrijp wanneer en waarom mensen AI raadplegen
- Meet hoe AI invloed heeft op keuzes
- Kijk niet alleen naar gedrag, maar ook naar interactie met technologie
Een nieuwe balans tussen mens en machine
Het beeld dat uit het onderzoek naar voren komt, sluit aan bij een bredere ontwikkeling: een verschuiving naar een combinatie van mens en technologie. Mensen gebruiken AI om sneller inzicht te krijgen, maar zoeken bevestiging bij zichzelf of anderen.
Het gebruik van AI voor financiële keuzes zal naar verwachting verder toenemen naarmate de technologie zich ontwikkelt. De vraag is niet alleen hoe groot de rol van AI wordt in wat uiteindelijk als een goede keuze voelt, maar ook welke nieuwe vormen van interactie en advies daaruit ontstaan.