Bijna de helft van de Nederlanders van 18 jaar en ouder geeft aan dagelijks iets van nieuws te consumeren. Toch heeft datzelfde publiek steeds minder vertrouwen in de media waar het nieuws vandaan komt. Dat blijkt uit de Nationale Vertrouwensmonitor Media 2025 van Newcom en Pinch. Voor iedereen die werkt met consumenteninzichten, panels of publieksonderzoek zijn dit relevante signalen.
▼
Twee miljoen Nederlanders keren nieuws de rug toe
Het onderzoek van Newcom en Pinch brengt iets in kaart wat voor onderzoekers en inzichtsprofessionals extra aandacht verdient. In drie jaar tijd is de groep nieuws-ongeïnteresseerden meer dan verdubbeld, van 0,7 miljoen naar ruim 1,6 miljoen Nederlanders. Tel de zogeheten nieuws-blockers erbij op, mensen die nieuws actief proberen te vermijden, en je komt boven de 2 miljoen uit.
Deze groep vertrouwt relatief vaak uitsluitend op sociale media als informatiebron, terwijl het vertrouwen in sociale media als nieuwsbron het laagst is van alle gemeten mediasegmenten. Meer dan de helft van de gebruikers die nieuws via sociale media volgen, geeft dat kanaal een zes of lager voor betrouwbaarheid. Ze gebruiken het toch.
Dit is iets om rekening mee te houden. Wie zijn respondenten rekruteert via sociale media of digitale kanalen, trekt onvermijdelijk ook uit deze groep. De vraag of deze respondenten representatief zijn voor de bredere populatie verdient hierom meer aandacht dan het gemiddeld krijgt.
Wantrouwen kleurt antwoorden
Het algemene vertrouwen in nieuwsmedia scoort gemiddeld een 6,7. Dat klinkt neutraal, maar wie naar de spreiding kijkt, ziet duidelijke nuance. Zo scoren oudere generaties hoger dan jongeren en hebben mensen met een linkse politieke oriëntatie aanzienlijk meer vertrouwen in nieuwsmedia dan mensen met een rechtse oriëntatie. Niet-stemmers scoren het laagst van alle groepen.
Dit heeft directe gevolgen voor onderzoek naar opinies, mediagedrag en consumentenattitudes. Vertrouwen is geen neutrale achtergrondvariabele: het kleurt hoe mensen vragen lezen, welke antwoorden ze sociaal wenselijk vinden en hoe bereid ze zijn zich kwetsbaar op te stellen in een survey. Wie geen vertrouwen heeft in instituties, heeft mogelijk ook minder vertrouwen in onderzoek zelf.
AI in nieuws: transparantie als breekpunt
Een van de opvallendste bevindingen uit het rapport gaat over AI. Driekwart van de Nederlanders (74%) vindt het belangrijk te weten wanneer AI is gebruikt bij het maken van een nieuwsartikel. Ook hier wordt het generatieverschil duidelijk: ruim een derde van Gen Z en millennials vindt het gebruik van AI door journalisten prima, terwijl die acceptatie bij babyboomers daalt tot 17 procent.
Wat dit vraagt van de onderzoekspraktijk
De Nationale Vertrouwensmonitor laat zien dat de informatieomgeving waarin consumenten leven steeds gefragmenteerder wordt. Wie uitsluitend feitelijk nieuws volgt, heeft een ander wereldbeeld dan wie dat via sociale media doet. Wie nieuws actief vermijdt, heeft andere referentiekaders dan een routinevolger. Die fragmentatie tekent zich ook af in panels en steekproeven. Dat vraagt om meer bewustzijn van informatiegedrag als segmentatievariabele.
De groep die nieuws mijdt, groeit. De groep die lage vertrouwenscijfers geeft aan alle informatiebronnen groeit. Onderzoek dat die realiteit negeert, mist iets wezenlijks over de mensen die het probeert te begrijpen.