Wie ambitie heeft om hogerop te komen op de werkvloer, scoort opvallend vaak hoog op extraversie of lager op integriteit. Dat betekent niet dat de beste leiders automatisch boven komen drijven. Sterker nog, organisaties die vooral afgaan op zichtbare ambitie lopen het risico juist medewerkers met een sterk moreel kompas over het hoofd te zien.
▼
Twee routes, hetzelfde resultaat
Dat blijkt uit onderzoek van organisatiepsychologen Bo Wang, Wendy Andrews en Reinout E. de Vries van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU), gepubliceerd in het European Journal of Work and Organizational Psychology. Met behulp van het HEXACO-persoonlijkheidsmodel onderzochten zij de relatie tussen integriteit, extraversie en leiderschapsambitie. Mensen die lager scoren op integriteit blijken vaker ambitie te hebben om leidinggevende posities te bereiken. Hetzelfde geldt voor extraverte mensen.
Opvallend is dat extraversie en lagere integriteit elkaar niet versterken, maar als substituten functioneren. Met andere woorden: één van beide eigenschappen blijkt vaak al voldoende voor een sterke leiderschapsambitie. Wie zowel introvert is als hoog scoort op integriteit, rapporteert gemiddeld juist de laagste leiderschapsambitie.
De onderzoekers benadrukken dat ambitie niet automatisch verklaart wie uiteindelijk ook daadwerkelijk hogerop komt. Het verband tussen persoonlijkheid, ambitie en carrière-uitkomsten blijkt minder sterk dan het verband tussen persoonlijkheid en leiderschapsambitie zelf. Daarvoor is volgens de onderzoekers aanvullend onderzoek nodig.
Risico voor organisaties
Volgens de onderzoekers kan dit gevolgen hebben voor promotiebeleid. Medewerkers met een sterk moreel kompas profileren zichzelf mogelijk minder nadrukkelijk, waardoor zij bij promotietrajecten minder snel in beeld komen. Daarom adviseren de onderzoekers om promotiebeslissingen te baseren op een bredere set instrumenten, zoals gestructureerde interviews, integriteitstests en 360-gradenfeedback, in plaats van op zichtbare ambitie alleen.
Volgens De Vries gaat een hoge score op integriteit vaak samen met bescheidenheid. Mensen die hoog scoren op deze persoonlijkheidsdimensie zijn doorgaans minder geïnteresseerd in status, macht en geld. Tegelijkertijd kunnen juist zij in leidinggevende functies een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van samenwerking en inclusiviteit. Organisaties doen er daarom goed aan niet alleen te kijken naar wie de top wil bereiken, maar vooral naar wie daar het meest geschikt voor is.