Tien jaar geleden begonnen Mediahuis en MediaTest met Het Grote Jongerenonderzoek. Sindsdien volgen zij hoe jongeren tussen de 15 en 35 jaar leven, werken en media gebruiken. Het jubileumrapport laat zien welke ontwikkelingen zich in die periode hebben doorgezet en welke opvallend stabiel zijn gebleven, van AI-gebruik tot zelfgerapporteerde verslavingen.
▼
AI is onderdeel geworden van het dagelijks leven
Vrijwel alle jongeren gebruiken inmiddels AI. Waar vorig jaar nog een vijfde aangaf geen AI te gebruiken, is dat nu nog maar 11%. ChatGPT blijft veruit de meest gebruikte AI-tool. Ook Google Gemini wordt dit jaar veel vaker genoemd, al merken de onderzoekers op dat de vragenlijst dit jaar duidelijker maakte dat Google’s AI-zoekfunctie door Gemini wordt aangedreven. Ook de manier waarop jongeren AI gebruiken verandert. Het gebruik om nieuwe dingen te leren of inspiratie op te doen neemt af, terwijl AI steeds vaker wordt ingezet voor praktische toepassingen. Een kleine groep gebruikt AI inmiddels ook als luisterend oor of dagboek, vooral vrouwen.
Tegelijk groeit ook de terughoudendheid. Meer dan de helft van de jongeren vindt het soms beangstigend wat AI allemaal kan. Daarnaast zegt een kwart niet meer goed te kunnen werken of studeren zonder AI. Vooral de jongste leeftijdsgroepen voelen zich afhankelijk van de technologie.
Zelfgerapporteerde verslavingen nemen toe
Jongeren noemen zichzelf dit jaar vaker verslaafd aan vrijwel alles waar het onderzoek naar vraagt: gokken, gamen, alcohol, roken, vapen, drugs en seks. Alleen bij social media blijft dat aandeel ongeveer gelijk. Toch noemt nog altijd ruim twee derde van de jongeren zich daar zeker of misschien aan verslaafd. Vooral de groep van 15 tot 21 jaar laat op meerdere onderwerpen stijgingen zien. Mannen noemen zichzelf vaker verslaafd aan gokken, gamen, drugs en seks. Bij alcohol en vapen is de toename zichtbaar onder zowel jonge mannen als jonge vrouwen.
Drie levensfases, drie verschillende werelden
Het onderzoek onderscheidt al jaren drie leeftijdsgroepen: 15 tot 21, 22 tot 28 en 29 tot 35 jaar. Die indeling laat zien hoe sterk de leefwereld van jongeren verandert. De jongste groep woont nog vaak bij de ouders, is vaker vrijgezel en heeft het laagste inkomen. De oudste groep woont meestal samen met een partner, verdient meer en werkt gemiddeld meer uren, al zijn die verschillen kleiner geworden dan enkele jaren geleden.
Ook het mediagebruik verschilt per levensfase. TikTok en Snapchat zijn vooral populair onder de jongste groep, terwijl beide platforms bij de oudste groep niet meer in de top drie staan. Tegelijk gebruiken oudere jongeren minder vaak social media voor nieuws en juist vaker digitale kranten en nieuwsapps.
Hoe veranderde de oudste generatie jongeren?
De jongeren die tien jaar geleden nog tot de jongste deelnemers behoorden, vormen inmiddels de groep van 29 tot 35 jaar. Hun leefpatroon en mediagebruik laten minder grote verschuivingen zien dan bij jongere leeftijdsgroepen. Ze besteden minder tijd aan schermen, zijn financieel stabieler en gebruiken gemiddeld meer streamingdiensten naast elkaar. Toch blijven ook zij niet buiten de bredere ontwikkelingen. Ook binnen deze groep noemen meer mensen zichzelf verslaafd aan roken en vapen dan een jaar geleden, vooral mannen.
Tien jaar verandering in perspectief
Tien jaar onderzoek laat zien hoe digitale technologie een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven is geworden. Tegelijkertijd noemen jongeren zichzelf op steeds meer terreinen verslaafd. Samen schetsen deze ontwikkelingen hoe het leven van jongeren de afgelopen tien jaar is veranderd. Sommige trends lijken zich te stabiliseren, terwijl andere juist verder versnellen.
Het Grote Jongerenonderzoek is uitgevoerd door Mediahuis en MediaTest.