Valentijnsdag roept al jaren gemengde reacties op. Veel mensen noemen het te commercieel of zelfs overbodig. Toch blijft de feestdag populair. Niet alleen bij koppels, maar ook daarbuiten. In Nederland deed in 2025 ruim 30% van de mensen mee, met een gemiddelde besteding van ongeveer €65 per huishouden. Die uitgaven zijn de afgelopen jaren licht gestegen. Elders in Europa zie je hetzelfde beeld. In Frankrijk geven deelnemers gemiddeld €150 of meer uit, terwijl in Duitsland rond 14 februari naar verwachting zo’n €1,3 miljard aan extra omzet wordt gegenereerd. Niet iedereen doet mee, maar wie dat wel doet, doet het steeds bewuster en intensiever.
▼
Zichtbaarheid vergroot de druk
Wat deze cijfers laten zien, is geen plotselinge toename van romantiek, maar van zichtbaarheid. Valentijnsdag is zo’n moment waarop relaties even zichtbaar worden. Wie iets doet, laat dat zien. Wie niets doet, valt op. Juist daardoor krijgt de dag betekenis, ook voor mensen die zeggen er weinig mee te hebben.
Die druk beperkt zich niet langer tot romantische relaties. Recent onderzoek van het Meertens Instituut laat zien dat Valentijnsdag zich verbreedt naar vriendschappen en zelfs naar gezinnen. Steeds vaker worden kaartjes en kleine cadeaus uitgewisseld tussen vrienden, en ook op basisscholen krijgt de dag een plek.
Van romantiek naar sociaal moment
Volgens het Meertens Instituut wordt Valentijnsdag door veel mensen niet meer gezien als een exclusief liefdesmoment, maar als een breder sociaal ritueel. Het karakter van de dag heeft zich verbreed. Niet alleen romantische relaties staan centraal, maar ook vriendschappen. Steeds meer mensen vieren bijvoorbeeld ‘Galentine’s’, een variant van Valentijnsdag die draait om vriendinnen. Dat zie je terug op scholen, waar kinderen kaartjes meenemen, en in sociale kring, waar verbondenheid explicieter wordt gemaakt.
Die verbreding brengt ook een andere vorm van druk met zich mee. Een bemoeizuchtige tante die vraagt of je nog iets doet aan Valentijnsdag is nog te negeren. Lastiger wordt het wanneer iemand in de vriendengroep laat vallen dat hun partner vorig jaar wél bloemen kreeg. Meedoen voelt dan als de veiligste optie, omdat niet meedoen uitleg vraagt en uitleg mentale energie kost.
Waarom dat elk jaar opnieuw werkt
Het effect van Valentijnsdag zit niet in verrassing of emotie, maar in herhaling. Elk jaar hetzelfde moment, met dezelfde verwachtingen. Dat maakt het voorspelbaar en juist daardoor krachtig. Het moment zet aan tot reflectie, vergelijking en actie, zonder dat daar expliciete druk voor nodig is.
Psychologisch onderzoek naar relaties laat zien dat zulke contextmomenten bestaande gevoelens versterken. Tevredenheid wordt bevestigd, terwijl twijfel scherper zichtbaar wordt. Valentijnsdag creëert die gevoelens niet. Ze waren er al en worden op dit moment alleen duidelijker.
De roos legt bloot
Valentijnsdag werkt niet omdat mensen ineens anders gaan denken. Het werkt omdat sociale zichtbaarheid, herhaling en context gedrag richting geven. Niet alleen tussen partners, maar ook tussen vrienden en steeds vaker al op jonge leeftijd.