Sinds de Tweede Wereldoorlog gold de band tussen Europa en de Verenigde Staten als vanzelfsprekend. Dat vertrouwen slijt. Onder invloed van Amerikaanse politieke leiders en techbazen groeit het ongemak aan Europese kant, en nieuwe cijfers geven dat ongemak een gezicht. Europeanen kiezen steeds bewuster wie ze vertrouwen, en die keuze raakt inmiddels alles: van bondgenootschappen tot de apps op hun telefoon.
▼
De VS als bedreiging, niet als bondgenoot
Uit een Pulse-enquête van Politico onder bijna 7.000 respondenten in zes EU-landen blijkt dat slechts 12% van de ondervraagden de VS nog als een nauwe bondgenoot beschouwt. 36% ziet Washington zelfs als een bedreiging, tegenover 29% die China als bedreiging aanwijst.
In Spanje, Italië, België en Duitsland wordt de VS inmiddels als grotere bedreiging gezien dan China. Spanje spant de kroon: 51% van de Spanjaarden noemt de VS een risico voor Europa. Polen is de uitzondering. Daar deelt slechts 13% die mening en wordt de NAVO-band met Washington nog als veiligheidsgarantie gezien.
Wantrouwen stopt niet bij de politiek
Opvallend is dat ook Europese techbedrijven en nationale overheden niet op blind vertrouwen kunnen rekenen. Slechts de helft van de respondenten vertrouwt Europese techbedrijven met hun data, en nog minder, 45 procent, zegt hetzelfde over de eigen overheid.
Het wantrouwen stopt niet bij de geopolitiek. 84% van de Europeanen zegt Amerikaanse techbedrijven niet te vertrouwen met hun persoonsgegevens. Voor Chinese techbedrijven ligt dat cijfer nog hoger: 93%.
Amerikaanse en Chinese techbedrijven moeten naast Europese privacyregels ook voldoen aan de veiligheidswetgeving in eigen land, die autoriteiten het recht geeft data op te vragen. Dat juridische gegeven werkt door in hoe mensen naar die bedrijven kijken. Wie de VS als geopolitieke bedreiging ziet, kijkt al snel met dezelfde blik naar Amerikaanse techbedrijven.
Europa reageert met beleid. De inzet op eigen AI-infrastructuur, cloudcapaciteit en telecomnetwerken past in een bewuste poging om minder afhankelijk te worden van buitenlandse technologie. De cijfers laten zien dat het publieke draagvlak voor die koers groter is dan je zou verwachten.
Nederland staat er niet buiten
Nederland zit niet in de steekproef, maar de buurlanden wel. Wat daar zichtbaar wordt, is moeilijk los te zien van wat hier speelt. Amerikaanse technologie, media en platforms zijn diep verweven met het dagelijks leven in Nederland, zowel privé als op de werkvloer.
Welke software een organisatie gebruikt, met wie die samenwerkt en welke producten worden afgenomen, zijn keuzes die steeds vaker ook een geopolitieke lading krijgen. Als het vertrouwen in de VS verder afneemt, raakt dat vroeg of laat ook die keuzes. Wie dat in de gaten houdt, staat straks minder voor verrassingen.